BELLEK

İki tür bellek var.
• Kısa süreli bellek: Sokakta yürürken biriyle tanıştık ve adını öğrendik sonra karşıdan gelen arkadaşımızı gördük ve arkadaşımız sordu az öce konuştuğun kişi kimdi bende ali dedim. Bu kısa süreli bellektir.
• Uzun süreli belek: Aynı kişiyi üç dört gün sonra başka bir yerde gördük adını hatırlamamız uzun süreli hafızaya örnektir.

KISA SÜRELİ BELLEK:
Kodlama
Saklama
Geri Çağırma
Kodlama :Her uyaran algılanmaz. Seçtiğimiz algıyı beynimizde kodlarız. Bellek sorunları genelde yoğunlaşamamaktan kaynaklanır. Birkaç kodlama çeşidi vardır.
Görsel kodlama: Bilgi zihinsel imgeler halinde. Resim bir görsel kodlamadır. (Fotografik bellek)
İşitsel kodlama: bu kodlama çeşidini daha fazla kullanırız. Sözel bilgide işitsel kodlama daha baskındır.
Saklama: Kısa Süreli bellekte 5 – 9 arası madde saklanabilir. 1885’ de Ebinghaus bunu bulmuştur fakat daha sonra 1950’ de miller bunu tekrar bulmuştur. Ve miller 1885’de nasıl bulduğuna şaşırmıştır. Miller buna “sihirli 7” demiştir.
Bu Nasıl Bulundu?: Harf kelime veya sayı deneğe kısa süreli olarak verildi. Ve daha sonra bu gösterilenleri hatırlanması istendi. Burada ki amaç Kısa Süreli belleği ortaya çıkarmaktı. Önce az sayıda madde vererek işe başlıyor madde sayısı giderek arttırılıyor. Sonunda sonuçlara bakıldığında denek’in 5 – 9 arasında maddeyi hatırladığı görülüyor. Buna denek’in bellek uzamı denir. Zihni 7 bölmeli bir kutu olarak düşünürsek; 7. Maddeyi girdikten sonra 8.yi girdiğimizde 1. Olan madde düşüyor. Bellek kendi kendine yar açıyor. Aynı anda hem tekrar hem de yeni bilgi öğrenilmez.
Geri çağırma: Bilgi kısa süreli bellekte durduğu için onu geri çağırabiliriz.bilginin hatırlanması için belli miktar süre geçmelidir. Starnberg denek’e bir sayı dizisi veriyor örneğin; 3 6 1 birde kontrol sayısı 2 ve soruyor sayı dizisinin içinde 2 var mı? Denekte ilk olarak 3 6 1 I geri çağırıyor ve bütün sayılarla 2 sayısını karşılaştırıyor. Ve her sayı için karşılaştırma süresi 40 m/s saniye oluyor. Sayı arttıkça karar verme süresi artar. Cevap verme Süresi = 400m/s + 40 x madde sayısı

Maddeler ne olursa olsun insanlar nasıl olursa olsun alınan sonuç aynıdır. Geri çağırma bütün insanları kapsayan bir süreçtir.

Kısa Süreli Bellek ile Uzun süreli bellek arasında bir ilişki vardır. Çarpma işlemini yaparken sayıları kısa süreli bellekte saklarız. Uzun süreli bellek ile kısa süreli belleğin aynı anda kullanılmasına işleyen bellek denir. Uzun bir maddeyi parçalara bölmeye kümeleme denir. Kümeleme öğrenmeyi kolaylaştırır. Uzun süreli bellek ile anlamlı hale gelerek yeniden kodlanır. Böylece kısa süreli belleğin kapasitesi 7 den 9 a çıkar.

Dil doğal kümeleme aracıdır. Harfler sözcükleri cümleleri oluştur. Böylelikle bir kaç cümleyi kısa süreli belleğimizde tutarız.



UZUN SÜRELİ BELLEK:
Anlamsal kodlama: Cümleyi duyduktan sonra kelimeleri unuturuz ama anlamını unutmayız. Bower’ın 1972’de yaptığı araştırmada cümle içinde kullanarak ve imgesel yolla hatırlanmaya çalışılan kelimelerde %75 hatırlanma, sadece ezber ile yapılan öğrenmede %35lik hatırlanma oranını bulmuştur.
İşitsel kodlama: Tat veya koklamayla yapılan kodlamadır. Anlam ne kadar derine inerse anlama o kadar kuvvetli oluyor.
SAKLAMA VE GERİ ÇAĞIRMA: Uzun süreli bellekte unutma saklanan bilgiye ait olan ipuçlarını kaybetme şeklinde oluyor. Geri çağırmanın iki türü vardır.
Bilginin Organize edilmesi: Bilgi ne kadar iyi organize edilirse geri çağırma o kadar iyi olur.
Kodlama bağılımıyla geri çağırma bağılımının bağlanması: İçsel durumumuzu etkiler. Örn: Alkollüyken yaşadığımız bir olayı Alkollü iken daha iyi hatırlamamız.
Geri Çağırmayı Azaltan Faktörler: Bozucu etkide denir. Birden çok geri çağırım ip ucu birden çok durumla ilişki kurarsa bozucu etki olarak ortaya çıkar.
Geri çağırmada unutma ve heyecan faktörleri: olumlu ve duygu – heyecan yüklü durumlar geri çağırmayı kolaylaştırır. Önemli olan duygu yükünü tekrar ettirmektir. Olumsuz yüklü duygular geri çağırmayı güçleştiriyor.Kodlama ve geri çağırma bağılımı durumu ile duygu heyecan durumu birbiriyle örtüşüyorsa daha iyi hatırlarız. Neşe içindeyken olan olayı tekrar neşe içindeyken hatırlama.
İmgelem ve kodlama: Uzun süreli belleği geliştirme yöntemi imgelem ve kodlamadır. İmgelem ve kodlamanın iki çeşidi vardır:
Locus(yer): Yerle ilgili alışveriş listesini evin ilgili yerlerine yapıştırma ve alışverişe gidildiğinde ordan hatırlanması…
Anahtar Sözcük: Dil öğrenirken kullanılıyor…
PQ4R Yöntemi: Ön okuma, Soru sorarak okuma, Okuma, Düşünme (bölümler arası bağlantı), Tekrarlama (ezberden), Tekrar gözden geçirme (tamamı üzerinde).

Kısa Süreli Bellek İle Uzun Süreli Bellek Arasındaki İlişki:
1. Kodlama Açısından: uzun sürelide anlamsaldır. Anlama dayanır.
2. Kapasite Açısından: kısa sürelide 5 – 9 arasında madde; Uzun Sürelide sonsuz.
3. Geri çağırma Açısından: kısa sürelide bilginin hatırlanması için belli bir süre geçer. Bu süre kısadır. Önemli olan karar verme süresidir. Bellek listesindeki madde sayısı arttıkça karar verme süresi artar. Uzun sürelide ise; esas unutma burada gerçekleşir.

Klinik gözlemlerde 2 tür belleğin var olduğunu ortaya koyulmuştur.
1. Geriye(retrograde):olay anında oluyor bu da gösteriyor ki kısa süreli bellek etkileniyor o da daha önceki bilgileri etkiliyor yakın zaman içindeki olaylar hatırlanmıyor. Alzheimer hastalığı
2. İleriye(anterogarde): hipotalamus bölgesiye ilgilidir. Epilepside bazı operasyonlar yapılır uzun süreli belleğe yeni bilgiler kodlanamaz.
3. Klask omnezide: kişisel bilgiler unutulur.

İkili Bellek Kuramı:
Deneğe 20 – 40 sözcükten oluşan liste veriliyor. Herhangi bir sırada bunu hatırlaması isteniyor. Son verilen kısa bellekte en iyi hatırlanıyor. Orta verilen en hatırlanıyor. Başta verilenler tekrarla hatırlanıyor.Deneklere birde işlem verilince süre uzadıkça daha iyi hatırlanıyor. Madde verilirken ne kadar derine inilirse hatırlama o kadar iyi oluyor. Kısa süreli bellekteki maddeler daha yüzeysel maddelerdir kolay unutulur.

Kurucu Bellek:
Öykü yada cümle kurduğumuzda belleğimizdeki boşlukları doldurmak için ekleme ve çıkarmalar yaparız. Basit sözcüklerden oluşan bir listeyi ezberlemek için bellek kurucu olmalıdır. ÖRN: Ercan meyhanede eğlenirken şişe kırdı. Meyhane olduğu için bilgide çıkarım yapıp kırılan şişenin içki şişesi olduğunu anlarız. Loftus bu konu üzerinde çalışmıştır. Ve araştırma yapmıştır. Önce denekleri iki gruba ayırdı sonra iki gruba resim gösterip bir gruba nasıl çarptı diğer gruba ise nasıl parçalandı sorusunu yöneltiyor. Parçalanan sorusu sorulan grup kazanın çok şiddetli olduğunu çıkarsadılar.

Bellekteki boşlukları doldurmak için kalıp yargılar kullanılır. Kişilik treytleri veya tüm insanlar için doğru kabul edilmiş fiziksel yüklemelere denir. Bir olayın veya nesnenin bilgisi bellekte nesnesel şekil alır. Örn: Lokantada nasıl yemek yendiği…  Kalıp yargılar bir insanı nasıl algıladığımızı etkiler. Şemalar yaşantıları nasıl algıladığımızı etkiler.
 

> Anahtar Kelimeler: Bellek Nedir, Kısa Süreli Bellek Nedir, Uzun Süreli Bellek Nedir, Kodlama Nedir, Saklama Nedir, Fotografik Bellek Nedir, Geri Çağırma Nedir, Görsel Kodlama Nedir, İşitsel Kodlama Nedir, Anlamsal Kodlama Nedir, Bilginin Organize Edilmesi Nedir, Geri Çağırmayı Azaltan Faktörler Nedir, İmgelem ve Kodlama Nedir, Geri Çağırmada Unutma ve Heyecan Faktörleri Nedir, Locus Yer Nedir, Anahtar Sözcük Nedir, Pq4r Yöntemi Nedir, Ön Okuma Nedir, Soru Sorarak Okuma Nedir, Okuma Nedir, Düşünme Nedir, Tekrarlama Nedir, Tekrar Gözden Geçirme Nedir, Kısa Süreli Bellek İle Uzun Süreli Bellek Arasındaki İlişki Nedir, İkili Bellek Kuramı Nedir, Kurucu Bellek Nedir...