Bitkisel Dokuların Genel Özellikleri

Bitkisel Dokuların Genel Özellikleri
23 Ocak 2016 tarihinde eklendi, 955 kez okundu.

Doku, belli görevleri yapmak için bir araya gelen hücre topluluğudur. Sinir hücreleri, sinir dokuyu oluşturur. Hücreler arası maddede organik ve inorganik maddeler bulunur. Dokuları inceleyen bilim dalına histoloji adı verilir.

Bitkisel dokular bölünür ve bölünmez doku olarak ikiye ayrılır.

1) Bölünür Dokular
Kök, gövde ve dal ucunda bulunan dokulardır. Bitkinin boyuna uzamasını ve enine kalınlaşmasını sağlar. Metabolizması hızlı, hücreleri küçük, kofulları az ve sitoplazmaları boldur. Mitoz bölünmeyle çoğalan bu hücreler ince çeperlidir ve hücre arası boşlukları azdır. Ayrıca çekirdekleri de büyüktür.

  • Birincil Bölünür Doku

Bulunduğu yere büyüme konisi ya da büyüme noktası denen bu dokunun ömür boyu bölünebilme yeteneği vardır. Kökte kaliptra, gövde de tomurcuk yapraklar sayesinde korunur. Birincil meristem hücrelerinin bölünmesiyle dıştan içe doğru dermotojen, perimblem, plerom tabakaları oluşur.

  • İkincil Bölünür Doku

Bölünmez dokular bölünme yeteneği kazanarak bu dokuyu oluşturur. Çift çenekli, kozalaklı bitkilerde bulunarak enine büyümeyi, iletim demetlerinin ve yaş halkalarının oluşumunu sağlar. Kambiyum (iç kambiyum) ve mantar (dış – fellogen) kambiyumunu meydana getirir. Dış kambiyum da mantar dokuyu oluşturur. Böylece bitki dış etkenlerden korunur.

2) Bölünmez (Daimi) Doku
Bölünür dokuların farklılaşmasıyla oluşan bu dokunun bölünme yeteneği yoktur. Canlı ve cansız büyük hücrelerden oluşur. Hücre çekirdekleri ve kofulları küçük, metabolizmaları yavaştır. Hücreler arası boşluk da fazladır.

  • Temel Doku (Parankima Doku)

Diğer dokuların etrafını saran dokudur. Hücreleri canlı, ince zarlı ve bol sitoplazmalıdır. Hücrelerinde kloroplast, kromoplast ve lökoplast vardır. Hücreler arası boşluk fazladır ve az sayıda küçük kofulları bulunur.

Özümleme Parankiması
Yaprağın mezofil tabakasında ve genç dallarda bulunan bu doku özümlemeyi gerçekleştirir. Kloroplast bulundurur ve fotosentezi geliştirir.

İletim Parankiması
Madde iletimini gerçekleştiren bu doku, özümleme parankiması ile iletim demetleri arasındadır.

Depo Parankiması
Hücrelerinde lökoplast bulunduran bu doku, madde depolanmasından sorumludur. Patates yumrusunda nişasta, fasulye tohumunda protein, cevizde yağ ve kaktüste su depolanması bu dokunun görevidir.

Havalandırma Parankiması
Gaz alışverişinin zor olduğu bataklık ve su bitkilerinde bulunan bu dokuda hücreler arası boşluk fazladır ve gerektiğinde burada depo edilen havayı kullanır. Kara bitkilerinde ise sünger parankiması aynı görevi görür.

  • Koruyucu Doku

Hücreler arası maddeyi az bulunduran bu doku, bitkileri dış ortam koşullarına karşı korur.

Epidermis
Otsu ve odunsu bitkilerde yapraklarda bulunan ve tek hücre sırasından meydana gelen bir dokudur. Hücreler farklılaşarak tüy ve stoma oluşumunu sağlar. Tüylerin görevi örtü, salgı, emme, koruma ve tırmanma görevi vardır. Bir epidermis hücresi farklılaşıp basit tüyleri, birden fazla epidermis hücresi farklılaşıp bileşik tüyleri meydana getirir. Stomalar, terleme ve gaz alışverişinden sorumludur. Kurak bölge bitkilerinde stoma yaprağın altında, nemli bölge bitkilerindeyse üstünde bulunur. Hava ile teması olan kısımlara salgılanan kutin, kutikula tabakasının oluşumunu sağlar. Bu tabaka bitkiyi su kaybına karşı korur.

Mantar Doku
Mantar kambiyumundan meydana gelir. Çekirdekleri ve sitoplazmaları olmayan bu hücreler ölüdür. Stomalar yerine lentisel (kovucuk) bulunur. Yaprağın sapıyla bitkinin gövdesi arasında mantar doku oluştuğunda yaprak beslenemez ve ölür.

  • Destek Doku

Bitkinin ağırlığını taşıyan ve desteklik sağlayan bu doku, otsu bitkilerde bulunmaz. Otsu bitkilerde turgor basıncı aynı görevi görür.

Pek Doku (Kollenkima)
Genç bitkilerin gövdelerinde ve odunsu bitkilerin yaprak ile çiçek sapında bulunan bu dokunun hücreleri canlıdır. Selüloz ve pektin birikimi hücrelerin köşesindeyse köşe kollenkiması, her yerindeyse levha kollenkiması adı verilir.

Sert Doku (Sklerenkima)
Bu dokunun hücreleri ölüdür. Uzun lif şeklindeki hücrelere sklerenkima lifleri denir. Keten ve kenevir bitkilerinde görülür. Eni ve boyu eşit olan hücrelere taş hücreleri ismi verilir. Ceviz ve ayva gibi bitkilerde bulunur.

  • İletim Doku

Bitkilerde madde taşınmasını sağlayan dokudur. Odun (ksilem) ve soymuk (floem) boruları olarak ikiye ayrılır.

Odun Boruları
Bölünür doku hücreleri üst üste gelerek zamanla sitoplazma ve çekirdeklerini kaybederler. Dolayısıyla ölü hücrelerdir. Bu hücreler uzun boru şeklindeki odun boruları oluşur. Dar çaplılar trakeid, geniş çaplılar trake olarak bilinir. Çevresinde parankima ve sklerenkima hücreleri vardır. Kökten gövdeye hızlı taşımayı sağlar.

Soymuk Boruları
Bölünür doku hücrelerinin üst üste gelmesi ve sitoplazmalarıyla çekirdeklerinin kenara çekilmesiyle oluşur. Enine çeperlerinde erimeler olabilir. Bu yüzden kalburlu borular olarak bilinir. Canlı hücrelerden oluşur. Kökten gövdeye ve gövdeden köke doğru yani iki yönlü, yavaş bir taşıma sistemi görülür.

  • Salgı Doku

Metabolizma sonucu artık madde olarak oluşturulur ve diğer dokuların arasında bulunur. Hücrelerinde bol sitoplazma, büyük çekirdek ve küçük koful bulunur. Ayrıca canlı hücrelerdir. Hücre içi ve hücre dışı salgılar olarak iki şekilde salgılanır. Mikroorganizmalara karşı koruma, destek olma gibi görevleri vardır.

Etiketler:

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış.

Sayfa başına git