Biyoloji Sözlüğü

a | b | c | d | e | f | g | h | i | k | l | m | n | o | p | r | s | t | u | ç | ö

adenozin trifosfat -  Hücrelerin metabolik faaliyetlerinde kullandığı enerji tipi.
aerobik -  Oksijenli ortamda yaşayabilen canlı.
aktivatör -  Enzimlerin etkinliğini artıran maddeler.
amino asit -  Proteinlerin yapı taşı olan organik madde.
anabolizma -  Hücrelerdeki yapım reaksiyonları.
anaerobik -  Oksijensiz ortamda yaşayabilen canlı.
anolog organ -  Görevleri aynı, kökenleri farklı olan organlar.
apoenzim -  Bileşik enzimlerin protein kısmı.
asit -  Çözündüğü zaman çözeltiye hidrojen iyonu veren bileşik.
atom -  Bir elementin özelliklerini taşıyan en küçük birim.
bakteriyofaj -  Bakterilerin ölümlerine neden olabilen virüsler.
baz -  Çözündüğü zaman çözeltiye hidroksil iyonu veren bileşik.
besi yeri -  Laboratuvar ortamında hücrelerin normal metabolik aktivitelerini sürdürebilmeleri için oluşturulan ortam.
bileşik -  İki ya da daha fazla farklı element atomlarının oluşturduğu saf madde.
çenek -  Tohumlu bitkilerin tohumlarındaki embriyonik yaprak, kotiledon.
cins -  Canlıların sınıflandırılmasında kullanılan bir kategori.
defosforilasyon -  ATP molekülünün parçalanması reaksiyonu.
dehidrasyon -  Bir doku, organ ya da maddeden suyun çıkarılması, uzaklaştırılması.
denatürasyon -  Proteinlerin yapısının bozulması.
denek -  Üzerinde deney yapılan canlı veya şey.
deoksiribonükleik asit -  Hücrenin kalıtsal bilgilerini taşıyan nükleik asit tipi.
deoksiriboz şeker -  DNA’nın yapısında bulunan beş karbonlu şeker tipi.
deplazmoliz -  Hipotonik çözeltiye konulan plazmolize uğramış hücrenin su alıp şişmesi.
difüzyon -  Moleküllerinin çok yoğun bölgeden az yoğun bölgeye doğru yayılması.
disakkaritler -  İki tane monosakkaritin birleşmesiyle oluşan karbonhidrat tipi.
diyaliz -  Çözünmüş maddelerin seçici geçirgen zardan difüzyonu.
doymamış yağ asitleri -  Yapısındaki karbon atomları arasında çift bağa sahip olan yağ asitleri.
doymuş yağ asitleri -  Yapısındaki karbon atomları arasında çift bağa sahip olmayan yağ asitleri.
ekoloji -  Canlıların birbiriyle ve çevresiyle olan etkileşimlerini inceleyen bilim dalı.
ekzositoz -  Büyük moleküllerin hücre içinden dışarıya doğru aktif olarak taşınması.
element -  Benzer özellik gösteren atomların oluşturduğu madde topluluğu.
embriyo -  Canlı vücudu veya yumurta içinde bulunan genç organizma.
emme kuvveti -  Osmotik basınç ve turgor basıncı arasındaki farktan dolayı oluşan kuvvet.
endositoz -  Büyük moleküllerin zardan oluşan kofullarla aktif olarak hücreye alınması.
enfeksiyon -  Hastalık yapan mikroorganizmaların vücuda girişi ve yayılışı.
ester bağı -  Yağ asitleri ile gliserol arasındaki kimyasal bağ.
fagositoz -  Katı maddelerin endositozla hücre içine alınması.
fakültatif anaerob -  Hem oksijenli hem de oksijensiz ortamda yaşayabilen canlı.
fizyoloji -  Hücrelerde meydana gelen metabolik olayları inceleyen bilim dalı.
flora -  Bir bölgenin bitki örtüsü topluluğu.
fosforilasyon -  ATP molekülünün sentezlenmesini sağlayan reaksiyon tipidir.
gelişme -  Doku ve organların görevlerini yerine getirebilecek olgunluğa erişmesi.
glikojen -  Karbonhidratların hayvan dokularındaki depo formu.
glikozit bağı -  Bir disakkariti oluşturan iki monosakkarit arasındaki bağ.
granum -  Kloroplast stromasındaki zar yapısındaki yassı kesecikler.
guanin -  DNA ve RNA’ nın yapısında bulunan azotlu organik baz.
heksoz -  Altı tane karbon atomuna sahip olan karbonhidrat.
hermafrodit -  Erkek ve üreme organlarını birlikte bulunduran canlı.
heterotrof -  Besinlerini dışarıdan hazır olarak alan canlı.
hidroliz -  Büyük organik maddeleri su kullanarak parçalayan reaksiyon tipi.
hif -  Mantarlarda bulunan ipliksi yapı.
hipertonik çözelti -  Hücre öz suyuna göre daha yoğun olan çözelti.
hipervitaminöz -  Vitamin fazlalığında meydana gelen hastalıkların genel adı.
hipotonik çözelti -  Hücre öz suyuna göre daha az yoğun olan çözelti.
hipotonik çözelti -  Hücre öz suyuna göre daha az yoğun olan çözelti.
holoenzim -  Apoenzim ve kofaktörün birlikte oluşturduğu yapı.
homolog organ -  Kökenleri aynı, görevleri farlı olan organlar.
hormon -  Memelilerde büyüme, gelişme ve metabolizmayı düzenleyen madde.
hücre kültürü -  Hücrelerin vücut dışında yapay ortamlarda yetiştirilmesi.
humus -  Organik madde bakımından zengin olan toprak tipi.
inceleme ortamı -  Preparat hazırlarken kullanılan sıvı.
inhibitör -  Enzimlerin etkinliğini yavaşlatan ya da durduran maddeler.
inorganik bileşik -  Yapısında karbon elementi bulundurmayan bileşikler.
interferon -  Virüslere karşı konak hücrelerin sentezlediği madde.
izotonik çözelti -  Hücre öz suyu ile aynı konsantrasyona sahip çözelti.
kapsit -  Virüsleri dıştan saran protein yapısındaki kılıf.
karoten -  Kromoplastlarda bulunan ve turuncu renk veren pigment maddesi.
karyolemma -  Hücre çekirdeğinin etrafını saran zar.
karyoplazma -  Hücre çekirdeğinin iç kısmını dolduran sıvı.
katabolizma -  Hücrelerdeki yıkım reaksiyonları.
kemosentez -  Besin sentezinde kimyasal enerjinin kullanılması.
keratin -  Memelilerde saç, tırnak ve boynuz gibi yapılarda bulunan protein tipi.
kitin -  Mantar hücrelerinin çeper yapısında bulunan polisakkarit tipi.
koenzim -  Bileşik enzimlerin organik bileşikten oluşan kofaktör kısmı.
kofaktör -  Bileşik enzimlerin protein olmayan kısmı.
kohezyon -  Su moleküllerinin birbirini çekmesi.
kök hücre -  Kendini yenileyebilen, farklı hücre ve dokulara dönüşebilen hücre tipi.
koloni -  Aynı türden olan organizmaların oluşturduğu birlik.
konjugasyon -  Tek hücreli olan iki organizma arasındaki kalıtsal materyal değişimi.
kozalak -  Açık tohumlu bitkilerde tohumları taşıyan yapı.
krista -  Mitokondri iç zarının matrikse doğru oluşturduğu kıvrımlar.
kromoplast -  Bitki hücrelerinde çeşitli renk pigmentlerini taşıyan plastit çeşidi.
ksantofil -  Kromoplastlarda bulunan ve sarı renk veren pigment maddeleri.
larva -  Ergin karakterlerini kazanmadan önceki genç hayvan.
liken -  Mantar ve alglerin oluşturduğu ortak yaşam birliği.
likopen -  Kromoplastlarda bulunan ve kırmızı renk veren pigment maddeleri.
lipit -  Yağ asitleri ve gliserolden oluşan ve suda erimeyen organik maddeler.
matriks -  Mitokondrinin içini dolduran yarı akışkan sıvı.
mesajcı RNA -  Protein sentezi için DNA’dan aldığı şifreyi ribozoma taşıyan RNA çeşidi.
metabolizma -  Hücredeki yapım ve yıkım reaksiyonlarının tümü.
mezozom -  Prokaryotlarda hücre zarının sitoplazmaya doğru oluşturduğu çıkıntılar.
miselyum -  Bir küf mantarının ipliğimsi gövdesi.
molekül -  Aynı veya farklı cins atomların bir araya gelmesiyle oluşan atom grubu.
monomer -  Hücre zarından geçebilecek büyüklükteki organik maddeler.
monosakkarit -  Sindirime uğramadan hücre zarından geçebilen basit karbonhidratlar.
morfoloji -  Canlıların dış yapısını inceleyen bilim dalı.
mutualizm -  Hem konağın hem de konakçının fayda gördüğü bir çeşit ortak yaşama şekli.
nişasta -  Karbonhidratların bitki dokularındaki depo formu.
nükleotit -  Nükleik asitlerin yapı birimleri.
ökaryot hücre -  Etrafı zarla çevrili çekirdeğe ve organellere sahip olan gelişmiş hücre tipi.
omurga -  Bazı hayvanların sırt bölgesinde bulunan ve omurlardan oluşan sütun.
omurilik -  Omurga içinde uzanan sinir dokusu.
orta lamel -  Hücre duvarının ilk oluşan ve pektin içeren tabakası.
osmotik basınç -  Hücre içindeki çözünmüş madde miktarı ya da osmotik değer.
osmoz -  Suyun, seçici geçirgen zardan yoğunluk farkına göre hareketi.
otoliz -  Lizozom enzimlerinin sitoplazmaya dağılması ve hücreyi sindirmesi.
ototrof -  Besinlerini kendisi sentezleyen canlı.
özgül ısı -  Bir bileşiğin sıcaklığını 1 °C derece artırmak için gerekli ısı miktarı.
patojen -  Hastalık oluşturan canlı organizma.
pelikula -  Kamçılıları dıştan saran ince, esnek ve koruyucu örtü.
pentoz -  Beş tane karbon atomuna sahip olan karbonhidrat.
peptidoglikan -  Bakterilerin hücre duvarında bulunan madde.
peptit bağı -  Protein sentezi sırasında amino asitleri birbirine bağlayan kimyasal bağ.
pH -  Bir çözeltideki hidrojen iyonu konsantrasyonunu ifade eden kavram.
pigment -  Bitki ve hayvan hücrelerinde çeşitli renkleri oluşturan maddeler.
pilus -  Bakterilerin zemine veya besine yapışmasını sağlayan uzantılar.
pinositoz -  Sıvı maddelerin endositozla hücre içine alınması.
pirimidin -  Nükleik asitlerin yapısındaki tek halkalı azotlu organik bazlar.
plazmit -  Bakterilerde sitoplazmada bulunan halkasal yapıdaki kalıtım molekülü.
plazmoliz -  Hipertonik çözeltiye konulan bir hücrenin su kaybederek büzülmesi.
polimer -  Hücre zarından geçemeyecek kadar büyük olan organik maddeler.
polisakkarit -  Çok sayıda monosakkaritin birleşmesiyle oluşan karbonhidratlar.
por -  Çekirdek zarında madde alışverişini sağlayan delik.
preparat -  Mikroskkopta incelenmek üzere lam, lamel ve kesitten oluşan örnek.
primer duvar -  Selülozdan oluşan hücre çeperinin ikinci tabakası.
prokaryot hücre -  Etrafı bir zarla çevrili çekirdeği ve organelleri bulunmayan ilkel hücre tipi.
pürin -  Nükleik asitlerin yapısındaki çift halkalı azotlu organik bazlar.
replikasyon -  DNA’nın kendini kopyalaması olayı.
ribonükleik asit -  Hücrelerde protein sentezinde rol oynayan bir nükleik asit tipi.
riboz şeker -  RNA’nın yapısında bulunan beş karbonlu şeker tipi.
ribozomal RNA -  Proteinlerle birlikte ribozomun yapısını oluşturan RNA çeşidi.
sekonder duvar -  Bitkilerde hücre duvarının üçüncü tabakası.
selüloz -  Bitkilerde hücre duvarının yapısında bulunan polisakkarit.
serum -  Kanın pıhtılaşmasından sonra ayrılan sıvı kısım.
sitoloji -  Hücrenin yapısını inceleyen bilim dalı.
sitozin -  DNA ve RNA’ nın yapısında bulunan azotlu organik baz tipi.
sonar -  Balık sürülerinin akustik dalgalarla görüntülenmesinde kullanılan cihaz.
stroma -  Kloroplastların içini dolduran yarı akışkan sıvı.
substrat -  Enzimin etki ettiği veya parçaladığı madde.
taşıyıcı RNA -  Sitoplazmadaki serbest amino asitleri ribozoma taşıyan RNA çeşidi.
tendon -  Kasları kemiklere bağlayan yoğun ve düzenli bağ dokusu.
tilakoit zar -  Kloroplastların stromasında bulunan içsel zar sistemi.
timin -  Sadece DNA’ nın yapısında bulunan azotlu organik baz tipi.
trigliserit -  Lipitlerin bitki ve hayvan hücrelerindeki depo şekli.
trikosist -  Bir hücreli kirpiklilerin plazma zarında bulunan özel savunma organelleri.
turgor basıncı -  Osmoz sonucu hücreye giren suyun hücre duvarına yaptığı basınç.
tuz -  Asitlerle bazların reaksiyona girmesi sonucu oluşan bileşikler.
urasil -  Sadece RNA’nın yapısında bulunan azotlu organik baz tipi.