Polisakkaritler

Çok sayıda glikozun glikozitleşmesiyle oluşur. Canlılar için önemli bazı polisakkaritler nişasta, glikojen, selüloz ve kitindir. Polisakkaritlerin çeşitliliği, yapılarına katılan monosakkaritlerin birbirine farklı şekilde bağlanmasından kaynaklanır.

Polisakkaritler canlılarda hem depo maddesi hem de yapısal olarak görev yapar.

Polisakkarit Formül

Depo Polisakkaritler

Nişasta

  • Bitkilerde fotosentez sonucu üretilen glikozun fazlası nişastaya dönüştürülür.
  • Nişasta; bitkinin kök, gövde, yaprak, meyve ve tohum gibi organlarında depolanır.
  • Patates, pirinç, arpa, buğday ve yulaf gibi besinlerde bol miktarda bulunur.
  • Hayvanların besinlerle aldıkları nişasta, sindirim kanalında glikoza kadar parçalanır. Açığa çıkan glikozlar kana geçer ve hücrelere taşınır.
  • Hayvan hücrelerinde nişasta bulunmaz.
  • Suda az da olsa çözünür.
Patates yumrusu

Patates yumrusu

Glikojen

  • Glikozun fazlası bakteri, arke, cıvık mantar, mantar ve hayvan hücrelerinde glikojene dönüştürülerek depo edilir.
  • Suda çok az çözünür.
  • İnsanlar besinlerle vücuduna aldığı glikozun fazlasını karaciğer ve çizgili kaslarında glikojen şeklinde depo ederler.
  • Açlık durumunda insan karaciğerindeki glikojen depoları tükenmeye başlar.
Karaciğer

Karaciğer

Yapısal Polisakkaritler

Selüloz

  • Bitki hücrelerinin çeper yapısına katılır ve suda çözünmez.
  • İnsan, etçil ve otçul hayvanlarda selülozu sindiren enzim üretilemez. Otçul hayvanlar, sindirim sisteminde yaşayan yararlı mikroorganizmalar sayesinde selülozu sindirerek selülozun içindeki glikozu enerji kaynağı olarak kullanabilir. İnsan ve etçil hayvanlar selülozu sindiremediği için dışkıyla birlikte dışarıya atar.
  • Selüloz bağırsak epiteline değerek mukus ürettirir. Bağırsağın daha sağlıklı çalışmasını sağlar. Yeryüzünde en çok bulunan karbonhidrat çeşididir.
  • Endüstriyel alanda kâğıt, pamuk ve yapay ipek yapımında kullanılır.
Bitki hücre çeperinde selüloz

Bitki hücre çeperinde selüloz

Kitin

  • Diğer polisakkaritlerden farklı olarak yapısındaki glikoz molekülleri azot içeren bir yan grup taşır.
  • Mantarlarda hücre çeperinin yapısına katılır.
  • Eklem bacaklıların dış iskeletinde bulunur. Örneğin uğur böceği, çekirge, kelebek, yengeç ve ıstakoz gibi.
  • Kitinin saf hâli deri gibi esnek ve yumuşaktır.
  • Eklembacaklılarda dış iskeletin sert olmasının sebebi, kitinin yapısına kalsiyum karbonat gibi tuzların da katılmasıdır.
  • Kitin güçlü ve esnek yapısından dolayı ameliyat ipliği yapımında kullanılır. Bu iplik ameliyat yarası iyileşince kendiliğinden erir.
Uğur böceği

Uğur böceği

İlginizi Çekebilir...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir